vrijdag, maart 3, 2017

African meal during filmnight Wie zijn wij en hoe moeten we samenleven? Diversiteit en interculturele spanningen spelen in deze verkiezingscampagne een grote rol. Wat kunnen we in Nederland leren van de situatie in Nigeria?  Deze vraag stond centraal tijdens de eerste filmavond in de reeks ‘Afrikaanse oplossingen voor Europese problemen’ in het centrum van Initiatives of Change in Den Haag.

Aan de hand van de film ‘The Imam and the Pastor’ ging een internationaal gezelschap in discussie over de interreligieuze en etnische spanningen in Nigeria en lessen voor Nederland, na een gezamenlijke Afrikaanse maaltijd. Deelnemers kwamen uit Nigeria, Nederland, Indonesië, Zuid-Afrika, India, Ghana en Syrië. Zo kon de situatie in Nederland met de ogen van al die plekken op de wereld worden bekeken.  
 

De imam en de pastoor

Begin jaren negentig stonden imam Muhammad Ashafa en dominee James Wuye tegenover elkaar als militieleiders in een gewelddadig conflict tussen moslims en christen in Noord-Nigeria. Beide verloren dierbaren in de strijd. ‘Mijn haat voor moslims kende geen grenzen,’ zegt dominee James in de film. ‘Maar op een dag besefte ik dat ik niet het Christendom kon preken vol haat.’ Als imam Ashafa toenadering tot hem zoekt, begint een jarenlang proces van vergeving.

Nu zijn de imam en de dominee een hecht team dat zich inzet voor verzoening en vrede tussen de religieuze gemeenschappen in Noord-Nigeria en daarbuiten. Ze leiden samen het Muslim-Christian Interfaith Mediation Centre in hun stad, dat met interreligieuze teams probeert conflicten in Nigeria op te lossen. ‘We kunnen mensen inspireren, omdat we hen begrijpen. We hebben het zelf ook meegemaakt. Maar we weten ook dat je beter dialoog kan voeren dan wraak nemen. Dan heb je zelf ook vrede.’
 

Inspirerende leiders gezocht

De film laat zien hoe belangrijk het bij conflicten is om voortrekkers te hebben uit de gemeenschappen zelf, zegt de deelneemster uit Indonesië. ‘En niet iemand van buitenaf, of van de staat. De imam en dominee zeggen in de film dat ze als leiders aan het misleiden waren. Ze geven hun fouten toe, dat maakt hen sterk.’

Ook Nederland heeft dat nodig, vinden de deelnemers. Wie zijn ‘de imams en de dominees’ van Nederland? ‘En daar horen hier ook leiders van niet-religieuze gemeenschappen bij.’
 

Geef religie niet overal de schuld van

Filmnight Imam and the pastor - february 2017De aanwezige deelnemers uit Nigeria wijzen erop dat het conflict in hun land veel ingewikkelder is dan in de film naar voren komt. Het is niet alleen een religieus conflict. Ook etnische spanningen, politieke verhoudingen, armoede, onwetendheid en persoonlijke conflicten spelen een rol.

‘Maar religie is een makkelijke verdeler,’ zegt een Nigeriaanse vrouw die de conflicten van nabij meemaakte. ‘Misschien gaat het om een stuk land, of kan iemand geen baan krijgen, maar dan zeggen ze: het is omdat ik moslim of christen ben.’

Trap niet in die valkuil, is haar raad aan Nederland. ‘Maak van religie geen zondebok. Het is zo makkelijk om religie de schuld te geven, terwijl het eigenlijk om andere problemen gaat. Laat je daar niet door meeslepen. Het wordt misbruikt om mensen in beweging te krijgen.’

Maar als religie zo krachtig ten kwade gebruikt kan worden, kan het ook ten goede worden ingezet, merkt een Nederlandse deelneemster op. Zoals de imam en de pastoor hun overtuiging voor verzoening uit hun eigen geloof halen en anderen daarmee inspireren.
 

Accepteer diversiteit

Discussion filmnight Imam and the PastorDiversiteit is een gegeven, waar we mee moeten leven, is de boodschap van imam Ashafa in de film. ‘Allah heeft diversiteit geschapen. Wij zijn verschillend, opdat wij elkaar leren kennen.’ Ook in hun dagelijkse samenwerking proberen ze elkaars verschillen te respecteren, zonder hun eigen overtuiging tekort te doen. ‘We bestaan naast elkaar.’

Interessant genoeg zijn in de gebieden in Nigeria waar moslims en christenen door elkaar wonen de minste problemen, zegt de Nigeriaanse vrouw. ‘Daar zijn mensen gewend aan de ander. Die is deel van de familie en vriendenkring.’ Juist in de gebieden waar overwegend mensen van één religie wonen zijn de grootste problemen.
 

Kijk naar de mens

Vanwege die diversiteit, is het belangrijk dat we ons tot individuen verhouden en niet tot ideologieën, vindt een deelnemer uit Ghana, die lange tijd in Nigeria woonde. Kijk naar de mens, is ook het pleidooi van twee deelnemers uit Syrië, die sinds kort in Nederland wonen: ‘Kijk naar mij, niet naar mijn religie.’ 
 

In februari, maart en april organiseert Initiatives of Change (IofC) een reeks van 3 films over conflict en vredesopbouw in Sub-Sahara Afrika. Wat zijn mogelijke lessen die geleerd kunnen worden van ervaringen uit deze regio? Deel 2 vindt plaats op donderdag 23 maart met de vertoning van de film 'An African Answer'. Lees hier meer en geef u op. 

 

Verslag: Irene de Pous