woensdag, maart 21, 2018

Als de avond valt klinkt de stem van de muezzin voor de gebedsoproep door de as-Soennah moskee aan de Fruitweg in Den Haag. In de gebedsruimte treffen gelovigen elkaar voor het gebed. Tegelijkertijd gaat een verdieping hoger in de moskee een nieuwe bijeenkomst van Geloven in Groen van start. Zo’n 35 vertegenwoordigers van gebedshuizen in Den Haag zijn op 8 maart voor de derde keer bij elkaar om plannen te maken voor de verduurzaming van hun moskeeën, tempels en kerken. Tijdens een maaltijd vooraf worden al volop ervaringen gedeeld. ‘Hoe doen jullie dat nu precies met groene stroom?’, klinkt het aan tafel.

 

Zonnepanelen

Op 8 maart 2018 vond de 3e bijeenkomst Geloven in Groen plaats.

‘Wij willen kijken of het mogelijk is om zonnepanelen op ons dak te laten leggen’, vertelt een vertegenwoordiger van de Scheveningse Bethelkerk. Deze kerk zit samen met drie andere protestantse kerken in Scheveningen in een besparingstraject. ‘We zijn bezig met onze meerjarenbegrotingen. Duurzaamheid en besparingen kunnen hand in hand gaan, het onderdeel energie is toch een grote post op de begroting.’ Hij vindt het mooi om hier samen met andere geloofsgemeenschappen over na te denken. ‘We kunnen elkaar toch inspireren en gevoed worden door ideeën van anderen.’

Dat is precies de opzet van de Haagse duurzaamheidskringen, waarin organisaties in dezelfde branche ideeën uitwisselen om hun CO2-uitstoot te beperken en meer rekening te houden met het milieu. Net als de Haagse gebedshuizen hebben ook theaters, hotels, musea en zorgcentra zich verenigd, vertelt Jetty Karthaus, projectleider duurzaamheid bij de gemeente Den Haag. Wat kenmerkt nu de samenwerking tussen de gebedshuizen? ‘Hoe integer mensen met het milieu om willen gaan’, zegt Karthaus. ‘En de motivatie vanuit het geloof. Duurzaamheid verbindt deze mensen op een bijzondere manier.’

 

De natuur in de Koran

Rianne ten VeenDe combinatie van geloof en duurzaamheid is voor Rianne ten Veen heel vanzelfsprekend. Zij is vrijwilliger bij de Islamic Foundation for Ecology and Environment Sciences – een Britse NGO voor ‘ecoislam’ –  en is spreker tijdens deze bijeenkomst van Geloven in Groen. Ze groeide seculier op, met een sterke interesse voor natuur en milieu. Op een gegeven moment ontdekte ze hoe vol de Koran staat met verwijzingen naar de natuur. Hoe meer ze zich daar in verdiepte, hoe sterker de link tussen de islam en het klimaat en de natuur voor haar werden. Het zou een belangrijke reden voor haar zijn om moslim te worden. Ze wijst naar Koranvers 40:57: ‘De schepping van de hemelen en de aarde is zeker groter dan de schepping van de mens, maar de meeste mensen weten het niet.’

In haar voormalige woonplaats Birmingham werkte Ten Veen jarenlang in een projectgroep die zich ten doel stelde om gebedshuizen te verduurzamen. Ze leerde er een paar dingen, zoals hoe belangrijk het is om niet meteen té groot te denken. ‘Je hoeft niet meteen energieneutraal te worden. Dat kost tijd.’ Begin klein, is dus haar tip, en probeer vooral ook aan bewustwording te werken. Zo was er in Birmingham een gebedshuis dat startte met het inzamelen van recyclebare producten, zoals lege batterijen en cartridges. Voorafgaand aan een dienst konden gelovigen die in een grote dekenkist leggen. Het is ook belangrijk om tijdens de religieuze vieringen en diensten regelmatig de koppeling met duurzaamheid te maken, zegt Ten Veen. Uiteindelijk kun je zo steeds meer mensen motiveren en betrekken, is haar ervaring. ‘Dan kun je je activiteiten langzaam uitbouwen.’

 

Verbinding met de buurt

Op 8 maart 2018 vond de 3e bijeenkomst Geloven in Groen plaats.Klein beginnen is dus helemaal niet erg. Maar in Den Haag zijn een aantal gebedshuizen ook al volop bezig met grotere plannen. De Morgensterkerk aan de Genemuidenstraat in Den Haag-Zuid heeft de afgelopen jaren haar pand duurzaam laten verbouwen. Sindsdien is de isolatie van het gebouw sterk verbeterd, is er dubbel glas en LED-verlichting. Ook wekt de kerk met zonnepanelen inmiddels zoveel energie op dat er overcapaciteit is ontstaan, vertelt Gijsbert Pellikaan van deze kerk. Verder is een bloeiende kerktuin aangelegd. Tijdens het aanleggen van de tuin kregen kerkleden veel leuke reacties uit de buurt. Pellikaan: ‘We hebben gekozen voor veel verschillende bloemen en planten, we willen graag een bijdrage leveren aan de biodiversiteit en verbinding leggen met de buurt.’

Tijdens de bijeenkomst in de as-Soennah moskee delen de gebedshuizen hun ervaringen en vragen. Er ontstaan connecties en ideeën om workshops rondom specifieke thema’s te organiseren, zoals een groen dak, asbest saneren, groene energie of over mogelijkheden om van gas af te gaan. Verschillende gebedshuizen willen verder denken over het slimmer aansturen van hun verwarmingsinstallatie, bijvoorbeeld via digitale middelen. Want dat is iets wat alle gebedshuizen gemeen hebben: hoge pieken en dalen in energieverbruik. Tijdens hoogtijdagen kan een kerk of tempel bomvol zitten, terwijl de volgende dag het pand leeg staat of er maar enkele ruimtes worden gebruikt.

 

Crowdfunding

Ook zijn meerdere geloofsgemeenschappen geïnteresseerd in financieringsmogelijkheden voor de aanschaf van zonnepanelen. Gebedshuizen komen mogelijk in aanmerking voor een eenmalige bijdrage van het Klimaatfonds, vertelt Lennart van der Linde van Duurzaam Den Haag. ‘We hebben nog nooit een aanvraag vanuit een gebedshuis gehad, het zou leuk zijn!’ De gebedshuizen besluiten om de mogelijkheid te verkennen om een aanvraag voor zonnepanelen te combineren en gezamenlijk subsidie aan te vragen.

Een andere vraag die de gebedshuizen bezighoudt gaat over het activeren van de achterban. Hoe voorkom je dat alleen een klein clubje voortrekkers zich met het thema duurzaamheid bezighoudt? De as-Soennah moskee heeft mede om die reden een plan bedacht. De moskee heeft al veel duurzame maatregelen genomen. Zo is de hele moskee van vloerverwarming voorzien. De besturing daarvan is opgedeeld in segmenten, afhankelijk van de bezettingsgraad van de moskee kan de verwarming ingeschakeld worden. Ook is het pand voorzien van led-verlichting, een groen dak van zo’n 20m2 en HR-glas, vertelt Ismail Khailouki van stichting as-Soennah. Om nieuwe maatregelen – zoals waterbesparende kranen – te financieren wil de moskee gaan crowdfunden onder bezoekers van de website. Khailouki: ‘Zo hopen we nog meer mensen bij duurzaamheid te betrekken.’

Lees het volledige verslag met uitkomsten van deze bijeenkomst op 8 maart.

 

Elleke Bal