dinsdag, september 15, 2015

Zaken doen tegen de stroom in

Wat doe je als je eigen principes botsen met die van het bedrijf waarin je werkt, of zelfs met de hele economische cultuur van je land? Hoe kan een organisatie zijn bedrijfsvoering baseren op vertrouwen? Deelnemers van de conferentie Trust and Integrity in the Global Economy spraken hierover deze zomer in Caux.

Uit de persoonlijke verhalen bleek dat het vasthouden aan eigen normen en waarden vaak een weg van lange adem en veel doorzettingsvermogen is. Soms was de prijs die mensen betaalden erg hoog: van ontslag tot de noodzaak te emigreren. Maar verschillende ervaringen lieten ook zien dat de keuze voor integer ondernemen aanstekelijk kan werken en tot succesvolle bedrijven kan leiden.

Regels, regels, regels

De negende TIGE-conferentie werd geopend met het inspirerende verhaal van de Indiase tak van Siemens. Sunil Mathur, CEO van Siemens India, vertelde hoe bij Siemens India in 2006 een grootschalig corruptieschandaal aan het licht kwam dat het voortbestaan van het bedrijf bedreigde.

TIGE 2015Het bedrijf besloot mee te werken aan alle onderzoeken en ging daarnaast op zoek naar hoe het zover had kunnen komen. Na een grondige reorganisatie, 2 miljard euro aan boetes en rechtskosten herrees Siemens uit de as en in 2009 stond het zelfs nummer 1 op de Dow Jones Sustainibilty Index in de categorie Compliance and Risk Management.

Als een van de oorzaken van het corruptieschandaal noemt Mathur een bedrijfscultuur die volledig gebaseerd was op regels. ‘We hadden een richtlijn en procedure voor alles! Maar door al die richtlijnen en procedures waren we onze waarden kwijt geraakt. Die bestonden alleen nog op papier, maar werden niet geleefd door de mensen in de organisatie.’

Onderdeel van de reorganisatie was dan ook het afschaffen van vele procedures. ‘In plaats daarvan ligt de nadruk nu op individuen die gebaseerd op hun persoonlijke integriteit goede beslissingen nemen. We hebben nu een paar simpele vragen die werknemers zichzelf moeten stellen. Is dit goed voor Siemens, is het in overeenstemming met de waarden van Siemens en van mij? En kan ik hiervoor verantwoording nemen?’

Van en voor werknemers

Werknemers en hun beoordelingsvermogen centraal stellen, dat is ook de bedrijfsfilosofie van Jane Royston. Tijdens een plenaire sessie deelt ze haar verhaal. De Anglo-Zwitserse ondernemer begon haar eigen softwarebedrijf NatSoft (inmiddels verkocht) na een succesvolle carrière bij de IT-afdeling van DuPont Frankrijk, waar ze als 21-jarige vrouw tussen bijna enkel oudere mannen haar plek veroverde.

TIGE 2015Het keerpunt kwam voor haar toen ze, na een succesvol jaar voor het bedrijf, te horen kreeg dat tien procent van de medewerkers ontslagen zou worden en de targets voor het volgende jaar nog weer omhoog gingen.

Daarop besloot ze haar eigen bedrijf te beginnen gebaseerd op normen en waarden waar ze achter stond. Eén van de principes was dat werknemers gezamenlijk de beslissingen namen en deelden in de winst. Daarnaast speelde vertrouwen een belangrijke rol in de bedrijfsvoering en de relatie met klanten.

‘Vaak sloten we niet eens contracten af. We deden een aanbod, schudden handen en het project ging van start. Daarna zorgden we dat we altijd op tijd en binnen budget leverden.’

NatSoft groeide tot het grootste IT-bedrijf in het Franstalige gebied in Zwitserland met meer dan 120 werknemers. Een paar jaar later werd Royston verkozen tot Zwitserse Zakenvrouw van het Jaar.

Met twee jonge kinderen besloot Royston op zeker moment tot de verkoop van NatSoft, zodat de volgende eigenaar het bedrijf internationaal kon gaan uitbouwen. Maar het Amerikaanse bedrijf dat het kocht nam wel het bedrijf, maar niet de filosofie en werkwijze over. Inmiddels zijn ze failliet. Hoewel de precieze oorzaak niet bekend is, laat dit volgens Royston het belang zien van een lange termijn visie, in plaats van een focus op snelle resultaten.

Het systeem veranderen 

De Nederlandse TIGE-deelnemer Christiaan Hoekstra noemt in zijn verslag de persoonlijke verhalen over de integriteit waarmee mensen hun keuzes maken inspirerend. ‘De verhalen van mensen die niet schromen om tegen de stroom in te gaan zijn voor mij voorbeelden die ik in mijn toekomstige keuzes zal meenemen.’

TIGE 2015Want uit de vele verhalen tijdens de conferentie blijkt wel dat moed nodig is om bij je principes te blijven. Zo werd de Zuid-Afrikaanse Wendy Addison ontslagen als leidinggevende bij LeisureNet toen ze een fraudezaak aan het licht bracht. Ze kwam nergens in Zuid-Afrika meer aan de slag en moest emigreren naar Engeland. Spijt heeft ze niet. In Engeland is ze juist een organisatie begonnen om anderen ook aan te moedigen om zich als klokkenluider uit te spreken tegen misstanden.

De Kenyaanse ondernemer Emmanuel Mutisya moest zich niet alleen tegen de economische cultuur in Kenya verzetten, maar ook tegen zijn vader. Met hun gezamenlijke bedrijf in de toeristenindustrie waren ze gewoon mee te doen aan de omkoping die in hun land zo wijdverbreid is. Na een periode in Zweden ontdekt hij dat het ook anders kan en terug in Kenya besloot hij niet meer mee te doen aan de corruptie.

Zijn vader was sceptisch. ‘Zoon, dit is het systeem en dat kan je niet veranderen. Je moet meespelen volgens de bestaande regels,’ zei hij. Zo hield de politie bijvoorbeeld hun toeristenbussen aan en zocht een probleem om steekpenningen in ontvangst te kunnen nemen. Het eerste jaar na de ommezwaai was dan ook niet makkelijk en kenmerkte zich door financiële problemen en persoonlijke twijfels.

‘Maar op den duur realiseerde de politie zich dat er niets te winnen viel van een onderneming die weigert steekpenningen te betalen en zijn ze gestopt hen lastig te vallen,’ vertelt Mutisya. Ook zijn vader veranderde en werd een belangrijkste steun in zijn strijd tegen corruptie.

Met inbreng van Christiaan Groen, Christiaan Hoekstra en Foske Toonstra.

In de bijlagen en via de links in de tekst vindt u de uitgebreide verslagen in het Engels van de lezingen van Sunil Mathur, Jane Royston en Emmanuel Mutisya. 

Lees ook het persoonlijke verslag van de Nederlandse TIGE-deelnemer Christiaan Hoekstra 'Moed is net zo aanstekelijk als angst'.