zondag, december 6, 2020

Age van Randen - revolutionair in de bouw

’Bij ons waren dingen altijd anders. Het was voor mijn gevoel pas goed, als het raar was,’ schrijft  Annemarie op de achterflap van het boek over haar vader, Age van Randen - revolutionair in de bouw.* De ene zomer ging de familie op vakantie ergens in Europa in hun oranje Volkswagen busje, de andere zomer brachten ze de vakantie door op hun schip De Arend in Friesland. Annemarie vervolgt: ‘Als er veel mensen op het schip logeerden hadden we eigenlijk nooit genoeg bestek. Dan pakten we alles uit de la, deden overal een touwtje aan en gooiden de boel in een grote emmer. Met een doek erover. Iedereen mocht vervolgens een touwtje trekken. Wat je uit de emmer omhoog haalde, daar moest je het maar mee doen. Zo at de een met een kaasschaaf en de ander met een garde.’

Age van RandenHet boek over het leven van Age van Randen houdt de lezer vast door de prettige schrijfstijl van Antje Veld. Age wordt geboren in 1926 in Roordahuizum. Zijn vader is timmerman/meubelmaker. Zijn moeder is fervent socialiste die haar gezin iedere 1ste mei meeneemt naar Leeuwarden om daar met alle socialisten uit heel Friesland bijeen te zijn. Zijn ouders drinken geen alcohol. Het idee dat een drinkende arbeider niet denkt en een denkende arbeider niet drinkt, kreeg hij met de paplepel ingegoten. Age heeft zijn hele leven lang die insteek met volle overtuiging volgehouden, zelfs als lid van het studentencorps toen hij in Delft  studeerde.

Antje Veld beschrijft kort en puntig de ontwikkeling van Age. Via de MULO komt hij op de MTS, gaat vervolgens naar de HBS waar hij in een jaar doet waar normaal twee jaar voor staat. Als hij 24 is gaat hij met een studiebeurs naar Delft om bouwkunde te studeren, nadat hij eerst nog twee jaar in militaire dienst is geweest. Age zegt dat hij niet veel bij zich had toen hij naar Delft ging, eigenlijk alleen maar een koffer vol onzekerheid! Maar hij zet door en slaat zich met glans door die periode heen.

Voor iemand met zijn achtergrond was het niet gebruikelijk een universitaire opleiding te volgen en al helemaal niet om lid te worden van het studentencorps. In tegenstelling tot de meeste andere corpsleden had Age bijzonder weinig geld te besteden. Maar typisch voor Age deert dit alles hem niet. Hij verbouwt samen met anderen een deel van een oud pand in het centrum van Delft en wordt lid van allerlei commissies.

Stille tijd in Caux

In dezelfde tijd studeert Ton Philips in Delft. Zijn ouders zijn actief in Morele Herbewapening. Hij nodigt Age uit voor een conferentie in Caux, het internationale centrum van Morele Herbewapening in Zwitserland. Age wordt geraakt door het idee van stille tijd. Terug in Delft neemt hij iedere ochtend tijd voor stilte in zijn eigen kamer, en  geregeld gaat hij met andere studenten om zeven uur ’s ochtends naar het huis van  hoogleraar natuurkunde, Henk Dorgelo, die daar zelf ook  bij aanwezig is. Dorgelo en zijn vrouw waren ook bij Morele Herbewapening betrokken. Het is mooi om te lezen dat Age tenslotte met Ineke, een van de dochters van Henk en Herna Dorgelo, trouwt.

Van hoogleraar naar ondernemer

Age van Randen met vrouw InekeNa acht jaar is Age klaar met zijn studie en in 1958 gaat hij aan de slag. Zijn belangstelling gaat uit naar sociale woningbouw. De jaren zestig kenden een enorme behoefte aan nieuwe woningen: er moest snel en veel gebouwd worden. Al vroeg in zijn carrière als architect houdt hij zich bezig met de vraag hoe je ontwerpen zo kunt maken dat ze veranderbaar zijn. Samen met anderen die al in diezelfde richting dachten kwamen ze op het idee dat je in een gebouw een scheiding kunt maken tussen drager, zeg maar het casco, en de inbouw. Waarbij het dragende deel meer permanent is terwijl de inbouw zo geconstrueerd wordt dat je dat vrij eenvoudig kunt veranderen.

Het is eenvoudig, vinden Age c.s. maar de praktijk blijkt weerbarstig. Veel collega architecten en ook aannemers zijn sceptisch. In 1976 wordt Age benoemd tot hoogleraar aan de toen nog Technische Hogeschool in Delft. Zijn doel is om het idee van scheiding tussen drager en inbouw verder uit te werken, zodat het toegepast zou kunnen worden in een steeds veranderende vraag van de bewoners. Want die wilde hij ook laten (mee) beslissen bij de bouw. Zij moeten er tenslotte gaan wonen. Midden jaren tachtig besluit Van Randen om met zijn colleges te stoppen en zelf een bedrijf op te richten met o.a. John Habraken die aan de wieg van dit vernieuwende idee stond. Op die manier wilden ze zelf de inbouwsystemen produceren en op de markt brengen. Het bedrijf heet Infill Systems B.V.

Als je Age nu vraagt hoe hij tegen die tijd aankijkt dan zegt hij dat het geen groot succes is geworden. Het hele idee van scheiding van drager en inbouw is nooit erg aangeslagen. Misschien was het zijn tijd wel ver vooruit.

Arend van Randen

Het is knap hoe de schrijfster in betrekkelijk kort bestek een heel mooi beeld geeft van het lange leven van Age van Randen. Zijn omgang met studenten en medewerkers, hoe hij ze een weekend meeneemt om aan boord van zijn skûtsje te brainstormen. Ook het gezinsleven komt aan bod. Schoondochter Louise Crooijmans, die de opdracht voor het boek heeft gegeven, schrijft het voorwoord. Zij komt in 1991 in dienst van Infill Systems en drie jaar later trouwt ze met Arend, de jongste zoon van Age en Ineke. Het laatste hoofdstuk gaat over Arend, een al even inventieve en enthousiaste man als zijn vader. Net als Age wil hij de bouwwereld efficiënter laten werken en meer dan zijn vader heeft hij oog voor de menselijke kant van het bouwproces. Hij denkt dat een wat andere benadering van de mensen in de bouwwereld de kans op acceptatie van het inbouwsysteem groter zou kunnen maken. In zijn vrije tijd leert hij vliegen in een gyrocopter. Tijdens een wedstrijd in Dubai stort het toestel dat door de organisatie ter beschikking is gesteld neer. Arend overleeft het ongeluk niet. Dit boek is aan hem opgedragen. 

Johannes de Pous

*** Speciale actie ***

Als u het boek 'Age van Randen – revolutionair in de bouw' bestelt via www.uitgeverijwindenwater.nl, betaalt u bij vermelding van de code IOFC slechts € 16,- inclusief porto. Normale prijs: € 19,50 exclusief porto.