zaterdag, september 30, 2017

Een pionier was Hamzeh, Hamzeh: een voortrekker, een bruggenbouwer, met name in de dialoog moslims-christenen. Hij deed veel aan geestelijke begeleiding, educatie en verzorging. Ik leerde hem kennen in Utrecht, waar ik werkte in het UMC-Utrecht als hoofd van de interculturele dienst Geestelijke Verzorging. Als de imams in het UMC met vakantie waren nam Hamzeh waar voor hen.

Ik zou hem willen typeren als een creatieve balling. Tot de ballingen in Babel zegt de profeet Jeremia: ‘Zoekt de vrede voor de stad, en bidt voor haar, want in haar vrede zal uw vrede gelegen zijn…’ (29,7). Thuis in Palestina werd Hamzeh een balling. Als balling werd Nederland voor hem een thuis.

Dialoog

Hamzeh zette zich in voor de dialoog. Als moslim was hij trots op de eerste interreligieuze dialoog. Hij baseerde dat op Soera 29: ‘Wij geloven in Hem en aan wat Hij aan ons heeft neer gezonden en aan jullie heeft neer gezonden. Onze God en jullie God is één; en wij zijn aan Hem overgegeven.’ En, zegt hij: ‘Naar mijn mening heeft de eerste belangrijke interreligieuze conferentie in de wereld dan ook plaatsgevonden op initiatief van de Islam. Niemand minder dan de profeet Mohammed (vzmh) heeft de leiders van de christenen uit Nadzran (Jemen) en de joodse leiders uit Mekka en Medina uitgenodigd om over het geloof te discussiëren.

Dat was dialoog. Het doel van die ontmoeting kreeg toen het karakter van elkaars bekering. Dat lukte niet en men sprak af, dat er geen missiewerk onder elkaars aanhang gedaan mocht worden. Tegenwoordig kan men dat van tevoren als voorwaarde stellen voor het gesprek. We eren hem door in zijn geest verder te gaan in de dialoog. Met hem mocht ik vele contacten hebben, contacten in verbondenheid en vriendschap. Allerlei herinneringen komen dezer dagen boven. Laat ik er enkele noemen.

Voor mij zie ik Hamzeh en mij in een Utrechtse dialooggroep, samen met Klaus vd Grijp (woont nu in Oekraïne) en de dominicaner monnik Carlos Spoor (overleden 7 augustus 2017). Alle drie: Klaus, Carlos en Hamzeh waren kopstukken in de dialoog. Het waren de begin 90er jaren.

Jonge moslims

Een andere herinnering stamt uit december 2002. Samen vierden Hamzeh en ik Kerstmis bij een Katholiek Vrouwengilde. Even tevoren mislukte het zenden van goederen uit het UMC-Utrecht naar het St. Luke’s Hospital in Nabloes. Hamzeh, Carlos Spoor en ik waren vrienden van dit Anglicaanse ziekenhuis. Regelmatig stond ons UMC-ziekenhuis goederen af naar behoeftige gebieden. Nu had ik akkoord gekregen voor Palestina. Maar Israël stond dit niet toe…. Pijnlijk!

Ook een bijzondere herinnering is het sterven van een kind in het UMC-Utrecht. De ouders vormden een gemengd paar: de een moslim, de ander christen. Samen hebben Hamzeh en ik dat kindje begraven. Ik zie ons nog staan bij het grafje in de stromende regen. Hamzeh stond biddend en ongeschoeid in het natte gras, met zijn voeten in de modder…

Met moslim-jongeren onderhield Hamzeh intens contact. Steeds weer wilde hij hen helpen om in onze samenleving hun plek te vinden. Alaeddine, die straks het Gebed leidt, kan daarvan getuigen. Hamzeh zei: ‘Ook nu nog ben ik in contact met jonge moslims die zich verdiepen in de oude islamitische Soefi-traditie. Zij zijn verenigd in de AISA.’

Sheik Al-Alawi en thans Sheik Bentounes inspireren Aisa. De NGO Aisa, de Internationale Alâwiyya Soefi Beweging is thans actief in het Huis van Vrede te Almere. Daar is a.s. zaterdag 23 september de tweede Internationale Dag van Vrede en Samen Leven.

Licht

Hamzeh en ik waren enkele malen in het centrum van Initiatives of Change te Caux. Onvergetelijk is het Caux Interreligious Seminar in juli 2003: `The spiritual factor in secular society: can religions be partners in peace-building?`. Daar verzorgden Hamzeh en ik een Interreligieuze viering met als titel ‘Licht’, waarin we samen tot de Ene God gebeden hebben. Dat gebed vonden we in het boek ‘Uw Rijk kome’ (‘Denn Dein ist das Reich’) van de befaamde islamologe Annemarie Schimmel. Zij verenigde het Onze Vader van Jezus met parallelle gebedsteksten uit de wereld van de islam.

Uit dit gebed wil ik tenslotte bidden:

Onze Heer, die in de hemel is, uw naam worde geheiligd. Uw bevel is in de hemel als op aarde. Laat Uw barmhartigheid  op aarde zijn zoals zij in de hemel is en vergeef ons onze zonden en overtredingen, want U bent de Heer der rechtschapenen.

O God, geef dat ik op U vertrouw en op U bouw en met Uw besluit tevreden ben en mij naar Uw bevel voeg.

Geloofd zij God, die ons voedsel en drank heeft gegeven.

O God, sommige van mijn zonden staan tussen U en mij in, en andere staan tussen mij en Uw schepselen in. O God, vergeef.

O Heer, op U vertrouwen wij en tot U wenden wij ons vol berouw en tot U voert onze reis. Onze Heer, maak ons niet tot een verzoeking voor hen die niet geloven.

Van U is de majesteit, de schoonheid, en de volmaaktheid. U bent die U bent: Eeuwig, eeuwig! Uw liefde voor mij is eeuwig!

 

De reis van Hamzeh naar God is voltooid.

Zijn liefde voor hem is eeuwig…



Ds. Ari van Buuren voormalig geestelijk verzorger van het UMC en voorzitter van United Religions Initiative, bij de uitvaartplechtigheid van Hamzeh Zeid Kailani op 20 september 2017 in Utrecht.

Lees ook het In Memoriam en de toespraak van Aad Burger 'Voorvechter van dialoog'