vrijdag, juni 13, 2014

Als je het over het slavernijverleden van Nederland hebt, denk je niet allereerst aan Den Haag, maar aan Middelburg, van waaruit de schepen vertrokken en aan Amsterdam, waar veel daaraan doet denken en waar ook het nationaal monument ter herinnering van de afschaffing staat. Terwijl in Den Haag toch de koloniën bestuurd werden en waar zowel de slavenhandel als het bezit van slaven gelegaliseerd werd. De stad zit vol verhalen over mensen die slaven hielden én mensen die slaaf waren. Ook woonden hier prominente families met nauwe banden met het Caribisch gebied en Afrika.

Naar dit verleden van Den Haag werd in opdracht van het Haags Historisch Museum onderzoek gedaan door de Haagse historica Valika Smeulders. De voorlopige uitkomsten van dit onderzoek wil ze delen en wel door mensen uit te nodigen om met haar een tocht te maken langs de sporen van dat verleden in Den Haag. Ze doet dat op een aantrekkelijke manier door eerst met haar gasten een Surinaamse en Antilliaanse lunch te gebruiken, alvorens op de Bierkade in de boot te stappen en tot slot vanaf de Mauritskade een wandeling te maken eindigend op het Plein.

Rondvaart langs Haags slavernijverleden. Rechts Valika SmeuldersVaartocht door Den Haag, rechts Valika Smeulders

Vroeger, vertelt Valika, werd het slavernijverleden vooral economisch benaderd. Nu is er meer aandacht voor wat het voor de mensen zelf betekend heeft. Maar het duurde wel tot 1990 voordat die aandacht voor de menselijke kant er echt kwam. De UNESCO nam hierin het voortouw met het programma ‘Breaking the Silence’. Twaalf miljoen mensen zijn er meer of minder door geraakt. Zelf heeft Valika onder haar voorouders een die 200 slaven bezat en anderen die zelf slaafgemaakt zijn geweest. Ook heeft ze een Chinese contractarbeider als voorouder. De menselijke kant wordt zichtbaar tijdens deze tocht door het mooie Den Haag.

De slaveneigenaren die in statige huizen woonden, komen in de verhalen van Valika tot leven. Sommigen waren behalve eigenaar ook bestuurder. Zij hadden er dus persoonlijk belang bij dat, toen in 1851 eenmaal besloten was de slavernij op Nederlands grondgebied af te schaffen, er een compensatie kwam voor de eigenaren. De besluitvorming daarover duurde nog 12 jaar, zodat uiteindelijk pas in 1863 de afschaffing een feit was. We komen tijdens de tocht ook langs de plek waar Anton de Kom in 1930 onderzoek deed voor zijn beroemde boek ‘Wij slaven van Suriname’, namelijk het pand aan het Lange Voorhout 32-34 waar destijds de Koninklijke Bibliotheek gevestigd was. Dit is het eerste boek waarin de geschiedenis van Suriname vanuit het perspectief van de Surinamers zelf wordt beschreven. Gelukkig is er nu, veelal dank zij de inspanningen van Surinaamse nazaten van slaafgemaakten, meer aandacht voor dit gezichtspunt.

Het verleden spreekt meerstemmig mee in de personen met wie we tijdens deze tocht kennismaken, niet alleen eigenaren, maar ook zonen en dochters van slaafgemaakten, van wie een enkeling het in die tijd ver bracht in de Nederlandse samenleving.

Er zijn eind nog juni twee kansen met het slavernijverleden van Den Haag kennis te maken.

Op 28 juni van 14.00 16.00 uur geeft Valika Smeulders een lezing in het Haags Historisch Museum gevolgd door een stadswandeling. Hier aanmelden.

Omdat de volgende vaar- en wandeltocht op 29 juni al is volgeboekt, is er een extra tocht op 6 juli, beginnend met de lunch (11.30 – 15.15). Aanmelden via City Mondial 070 4451869, menukeuze 1.

Hennie de Pous-de Jonge