maandag, juli 6, 2020

Keti Koti viering 2020

Slavernij monument in Oosterpark, AmsterdamOok dit jaar, ondanks de Covid-19 maatregelingen, wordt er in Nederland stil gestaan bij de afschaffing van de slavernij, wettelijk in 1863, in de praktijk veelal pas tien jaar later, in 1873, en het ging om Suriname, niet om de eilanden. Traditiegetrouw vindt de officiële herdenking plaats bij het Slavernijmonument in het Oosterpark in Amsterdam. Dit jaar zonder publiek en met slechts 30 genodigden. Naar aanleiding van de dood van George Floyd door politiegeweld is het maatschappelijke debat over (institutioneel) racisme in Nederland actueler dan ooit. De herdenking staat dit jaar dan ook vooral in het teken van verbinding en vooruitgang zoals rapper Typhoon in zijn lezing duidelijk verwoordt. Ingrid van Engelshoven, minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, zegt dat een stille witte minderheid nerveus wordt als het gaat over ons slavernijverleden, hierover niets wil weten en dit het liefst de rug wil toekeren. Zolang we andere Nederlanders blijven discrimineren, blijven we gescheiden leven. Dialoog en verzoening is nodig, zoals de tante van George Floyd wenst, alleen moeten we dat wel willen. De Amsterdamse burgemeester Femke Halsema spreekt over hoezeer de desastreuse doorwerking van het slavernijverleden nu nog voelbaar is. Er is volgens haar wel degelijk sprake van institutioneel racisme. Ze is blij dat Keti Koti, de herdenkingsdag van het slavernijverleden nu opgenomen is in de Canon (het chronologische overzicht van de geschiedenis van Nederland). Zij had excuses verwacht van bestuurlijk Nederland, maar helaas blijft dit vooralsnog uit. Waarom vraag ik me af? Is het niet wetenschappelijk bewezen dat pas na oprechte excuses de wonden pas echt kunnen helen?

In Den Haag start na deze herdenkingsdienst in kleine groepjes de wandeling langs diverse historische plekken met een slavernijverleden. Via de audiotour lopen de deelnemers door Den Haag. De wandeling is opgezet door Valika Smeulders, die met ingang van 1 juli benoemd is tot hoofd geschiedenis van het Rijksmuseum in Amsterdam. Het Mauritshuis en Het Haags Historisch Museum worden o.a. bezocht.

Rond 18:00 uur is er vanuit de koninklijke Schouwburg een live uitzending van een Keti Koti dialoogtafel, waar ik samen met een vriendin aan mee doe. Zeven witte mensen en zes  zwarte mensen nemen tegenover elkaar plaats aan tafel. Vanuit de huiskamers kijken ca 1.400 mensen mee en gezamenlijk doorlopen we de diverse rituelen. Vanwege het coronavirus heeft het Nationale Theater speciaal voor thuisblijvers een thuispakket samengesteld met een heerlijke Surinaamse maaltijd en een Keti Koti dialoog boekje met een zakje met attributen voor de rituelen zoals bitterhout en kokosolie. Na het masseren van elkaars polsen met de kokosolie, symbool voor het verzachten van de wonden van de slaven kettingen, en het kauwen op het bittere hout, vertellen we elkaar de antwoorden op drie vragen over verleden, heden en toekomst. Ik ben aangenaam verrast dat mijn zwarte tafelgenote met familieroots in Angola zelf nooit gediscrimineerd is in Nederland. Wat fijn dat zij gewoon mag zijn wie ze is en niet achtergesteld wordt vanwege haar mooie huidskleur!

Zij vertelt dat ze een opvoeding heeft genoten waarin gelijkheid en je best doen vanzelfsprekend is. Dat zij een sterke jonge vrouw is, voorzitster van een studentenvereniging en door de hele Black Lives Matter beweging voor zichzelf moest bedenken wat zwart zijn voor haar betekent. Hierover heeft ze veel gesproken zowel thuis als met Afrikaanse studenten uit de studentenvereniging. Ze heeft voor zichzelf besloten dat discriminatie moet verdwijnen en dat zij daaraan wil meewerken door haar verhaal te vertellen zoals nu tijdens deze dialoogtafel. Een andere deelneemster aan tafel vertelt dat zij zich wel achtergesteld voelde tijdens haar bijbaantje als vakkenvuller. Zij vertelt dat zij is opgevoed om respect te hebben voor ouderen en zich realiseerde tijdens het vakkenvullen dat ze zichzelf tekort deed toen ze zich vergeleek met een paar jaar oudere teamleider.

Dit deed mij terugdenken aan mijn eigen opvoeding waarin ik als een bevoorrecht wit meisje uit een middenstandsgezin respect moest hebben voor alle oudere mensen en vooral voor alle klanten in onze winkel. Hoe ik hier regelmatig mee geworsteld heb, bijvoorbeeld tijdens mijn eerste serieuze baan met een oudere witte baas. Mag ik wel hem wel tegenspreken of zeggen dat ik het hier echt niet mee eens ben? Een andere deelnemer vertelt dat het in de Surinaamse cultuur gebruikelijk was dat zodra je iets verkeerd gedaan hebt, je geslagen wordt i.p.v. dat er een gesprek gevoerd wordt. Volgens de gespreksleider is dit slaan een duidelijk gevolg van het slavernijverleden. Maar was dit vroeger ook voor vele witte gezinnen niet standaard? De bekende ‘opvoedkundige tik’? Zou het niet mooi zijn als we elkaar helpen elke vorm van onderdrukking niet langer te accepteren? In verbinding met elkaar, samen voor vooruitgang!!!

Elly Stigter