dinsdag, juli 31, 2018


Een basisschooldocent uit Wit-Rusland zit aan de lunchtafel met een Zweedse ex-neo Nazi die zich ervoor inzet om extremisme onder jongeren te voorkomen. ‘Wat kunnen we als ouders en leerkrachten doen?’ vraagt ze hem. Daarop ontstaat een gesprek over ‘keukentafelracisme’ en de lastige positie van leerkrachten. De volgende dag, twee verdiepingen hoger in het gebouw, bespreekt een groep Koerden, Turken en Armenen uit de diaspora hoe ze een internationaal platform voor dialoog kunnen vormgeven. Een vrouw die betrokken is bij dialoog in Oost-Oekraïne vertelt hen over haar ervaring met het bereiken van een breed publiek.

Dit soort uitwisseling van kennis en ervaringen is precies het doel van de conferentie Addressing Europe’s Unfinished Business (AEUB). Meer dan 180 deelnemers uit 32 landen kwamen van 23 tot en met 27 juli samen in het conferentiecentrum van Initiatives of Change in Zwitserland, op zoek naar inspiratie en gereedschappen om de sociale cohesie in hun gemeenschap te vergroten. Deelnemers kwamen uit diverse werkvelden (onderwijs, zorg, bedrijfsleven, overheid, media) en grotendeels uit Europa, hoewel alle continenten vertegenwoordigd waren. Ook de jonge deelnemers van het Learning to be a Peacemaker programma en het Young Ambassadors Programme (zie foto hieronder) maakten deel uit van de conferentie.
 

Deelnemers van het Young Ambassadors Programme

 

Stilstaan bij sociale cohesie in Europa

De sociale cohesie in Europa staat van alle kanten onder druk: van de opkomst van populistische partijen en de vluchtelingencrisis tot aan regelrechte oorlog in Oekraïne, van gebroken families tot aan gepolariseerde Europese instituties. En hoewel door heel Europa de culturele en historische contexten verschillen, liet de conferentie zien dat we veel van elkaar kunnen leren. Tijdens de vierdaagse training tracks, de uitwisseling van persoonlijke verhalen en informele bijeenkomsten kwamen belangrijke uitdagingen naar boven drijven.


 

Noodzaak van zelfreflectie

Een daarvan was de noodzaak voor zelfreflectie. Verschillende sprekers lieten zien hoe vooroordelen en soms zelfs haat worden doorgegeven via families, het onderwijs en de samenleving. Als we ons hier niet van bewust zijn en niet actief besluiten hier tegen in te gaan, blijven deze denkbeelden bestaan. ‘Ik voelde me superieur en het was me aangeleerd om Roma te verachten zonder enkele reden,’ zegt Diana Damsa uit Roemenië. Haar Roma landgenoot, Simona Torotcoi, vertelt hoe ze zich schaamde voor haar identiteit, vanwege alles wat ze om haar heen hoorde. Een Nederlandse Turk vertelt hoe hij ‘vijanden’ erfde van zijn ultranationalistische ouders.

In verschillende training tracks kwamen oefeningen en technieken aan bod die helpen bij deze zelfevaluatie en die mensen bewust maken van de constructie van geschiedenis, verhalen en persoonlijke meningen. ‘Ik wilde technieken leren om met vluchtelingen te werken,’ zegt Laurence Herr, een manager uit Frankrijk. ‘Maar ik leerde in eerste plaats om mijzelf te ondervragen. Ik dacht dat ik geen vooroordelen had, maar ik realiseerde me dat ik vaak onbewust handel op basis van vooringenomen ideeën.’ Keynote-spreker Tatiana Peric, adviseur bestrijding racisme en xenofobie voor de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa, benadrukte dan ook het belang van kritisch denken. “We moeten allemaal onze vaardigheden om feiten te checken verbeteren,” zei ze. ‘Discriminatoire praktijken zijn vaak institutioneel en systematisch. Dat maakt het moeilijk ze te bestrijden.’

 

Werken aan inclusief taalgebruik

Andere onderwerpen die naar boven kwamen waren het belang van onderwijs, het hervertellen van de geschiedenis en voorzichtige omgang met de taal. ‘Taal moet inclusief zijn, anders kunnen we geen verbinding met elkaar aangaan,’ zei de Britse diplomaat en politicus Lord Ashdown. Inclusieve taal, dat is een van de dingen waar journalist en spreker Oleksiy Matsuka uit Oost-Oekraïne zich voor inzet. Hij is de oprichter van het Donetsk Institute of Information. ‘Hoe kunnen we ervoor zorgen dat we niet ten prooi vallen aan propaganda, als journalisten midden in een oorlog? Hoe blijven we onpartijdige informatie bieden?’

Matsuka en zes andere journalisten uit Oekraïne kwamen meerdere keren samen tijdens de conferentie om over deze vragen te praten. De journalisten proberen hun professionele onafhankelijkheid te bewaken in zeer moeilijke omstandigheden en zetten zich in voor een ethische journalistiek die bijdraagt aan eenheid in hun land. Ze zullen ook na de conferentie een netwerk blijven om ervaringen uit te wisselen en elkaar te steunen.


 

In dialoog om verbindingen te herstellen en versterken

Er vonden nog meer belangrijke gesprekken plaatst tijdens AEUB. Zo kwamen op een middag deelnemers uit Oekraïne, Rusland en Wit-Rusland samen. Ze werkten in het onderwijs, bij mensenrechtenorganisaties, in de politiek en journalistiek. Tijdens de bijeenkomst werd de noodzaak uitgesproken voor een eerlijke en veilige dialoog.

Ook kwamen een twintigtal jongeren met wortels in Turkije en Armenië een aantal keer samen om te bespreken hoe de vijandigheid die ze van hun ouders erfden te overwinnen. Deelnemers kwamen uit Nederland, Armenië en Libanon voor de laatste in een series van dialogen in Caux. Dit jaar besloot de groep om niet alleen te praten, maar ook tot actie over te gaan en een internationaal platform te creëren voor dialoog tussen Koerden, Turken en Armenen.

‘De overheersende structuur van deze tijd is het netwerk,’ zei Lord Ashdown. Netwerken kunnen voor het goede en het slechte worden ingezet. Deze week in Caux droeg bij aan het bouwen en versterken van netwerken van mensen die een persoonlijke verantwoordelijkheid voelen voor een duurzaam en inclusief Europa.
 

Wil je meer weten over deze conferentie in 2019? Kijk op de website van het Caux Forum voor meer informatie over deze conferentie die volgend jaar Tools for Changemakers, Rebuilding Trust in Europe heet. De conferentie zal plaatsvinden van 9 tot en met 14 augustus!
 

Foto van de culturele avond tijdens de conferentie Adressing Europe's Unfinished Business 2018.
 

Irene de Pous

Foto's: © CAUX - Initiatives of Change Switzerland