vrijdag, maart 13, 2009

In de supermarkt stond ik voor het schap met suiker. In plaats van te bukken om doelgericht een pak rietsuiker te pakken, nam ik de tijd het hele vak te bestuderen. Het viel me op dat minstens de helft van de producten geen suiker bevatten, maar kunstmatige zoetstoffen, met name aspartaam. De mensen observerend die deze producten in hun karretje deden, vroeg ik me af ze wel wisten dat het gebruik van deze zoetstof omstreden is.

Het valt me op hoe algemeen geaccepteerd het gebruik van aspartaam is. Producten met het etiket ‘light’ of ‘suikervrij’ zijn bedrieglijk: ze hebben een gezond imago, maar bevatten wel vaak aspartaam. Volgens veel onafhankelijk onderzoek is het gebruik daarvan een gezondheidsrisico.

Als je eenmaal in de materie duikt (het woord aspartaam in google levert veel hits op), is het onbegrijpelijk, dat er niet veel meer tegen geageerd wordt. Van de kunstmatige zoetstoffen kom je vanzelf bij de smaakversterkers. Ook die zijn niet allemaal goed voor je gezondheid, ook al staat er de letter E voor, hetgeen betekent ‘goedgekeurd door de EU’! Met name de smaakversterker MSG (E621) die in veel, vooral kant en klare, producten zit, is slecht voor je gezondheid. Omdat ik er zelf allergisch voor ben, weet ik hoe moeilijk het is producten, bijvoorbeeld bouillonblokjes, zonder deze stof te vinden. Daarvoor moet je in de natuurwinkel zijn. Interessant is trouwens dat worstenmaker Unox in een campagne in het begin van de winter liet weten de kunstmatige smaakversterkers in zijn worsten te vervangen door natuurlijke.

We worden voor de gek gehouden als consument. ‘Gezonde keus’ of ‘ik kies bewust’ staat er op producten, die weliswaar weinig vet of suiker bevatten, maar wel vol ongezonde toevoegingen zitten. Waarvoor zijn die toevoegingen nodig? Omdat voedsel tegenwoordig minder smaak heeft? Omdat de bodem waarop ons voedsel groeit minder gezond is? Omdat ons voedsel de tijd niet krijgt om te rijpen? Maar in plaats van het probleem van de smaak- of kleurloosheid bij de wortel aan te pakken, worden lapmiddelen als smaakversterkers gebruikt. Een dieprode zongerijpte tomaat heeft geen toevoegingen nodig om te smaken. Een biologische wortel ook niet.

Ingrid Franzon, voedseldeskundige uit Zweden, is ervan overtuigd dat we de moderne welvaartsziektes en –problemen als waarschuwingstekens moeten zien. We zijn op de verkeerde weg. Niet alleen kanker, maar ook chronische vermoeidheid (ME), obesitas, onvruchtbaarheid, allergische reacties, het zijn stuk voor stuk signalen die ons te denken moeten geven over onze levensstijl en voeding.

Afgelopen oktober namen consumenten, boeren en voedingsdeskundigen uit elf Europese landen deel aan een conferentie over voedsel, waarna een alliantie ontstond: een netwerk voor voedsel en duurzaamheid. De komende zomer verzorgt dit netwerk een onderdeel van de conferentie ‘Vertrouwen en Integriteit in de wereldeconomie’, die van 24 tot 29 juli in het conferentiecentrum van Initiatives of Change in Caux, Zwitserland plaats vindt. Daar zal nader ingegaan worden op de relatie tussen voedsel, gezondheid en duurzaamheid, op veilig voedsel en de verantwoordelijkheid van de voedselindustrie, op eerlijke handel en de rol van boeren en consumenten. En er is gelegenheid acties te bundelen.

Voordat we met zijn allen verzeild raakten in de financiële en vervolgens de economische crisis, was er de voedselcrisis. Wat voor de economische crisis geldt, geldt ook voor de voedselcrises. We kunnen er lering uit trekken. We moeten terug naar waar het werkelijk om gaat. Boeren moeten eerlijk en gezond voedsel kunnen verbouwen. De consument moet daar een eerlijke prijs voor betalen. En transparantie is nodig: we willen weten wat we eten. Geen kunstmatige toevoegingen, die mensen voor de gek houden en de volksgezondheid aantasten en de kosten daarvan opdrijven. Terug naar eerlijke grondstoffen en een zuivere smaak.

De ironie is helaas dat biologisch voedsel duurder is dan voedsel dat het milieu meer belast en slecht is voor de volksgezondheid. Een verkeerd gebruik van middelen zou je zeggen. Wat bespaard wordt op het eten, wordt dubbel en dwars uitgegeven in de gezondheidszorg. Eigenlijk zouden we als burgers moeten eisen dat gezond en eerlijk voedsel ook voor iedereen betaalbaar is. Zodat deze onzekere tijd ons de kans geeft te ontdekken wat werkelijk smaak aan ons leven geeft.

Hennie de Pous-de Jonge

Uit Ander Nieuws maart/april 2009

De uitnodiging voor de conferentie ‘Vertrouwen en Integriteit in de wereldeconomie’, die van 24 tot 29 juli in het conferentiecentrum van Initiatives of Change in Caux, Zwitserland plaats vindt, kunt u hieronder downloaden.