zondag, april 26, 2009

Zin en Samenhang in de samenleving

Gevaarlijker voor Nederland dan de economische crisis is de identiteitscrisis. Weten we wie we zijn? We kunnen alleen sturing geven aan ons leven als we weten wie we zijn. Dit zei Adem Kumçu, programma manager Diversiteit en Integratie voor de gemeente Utrecht, op een bezinningsdag aldaar afgelopen zaterdag over Zin en Samenhang in de Samenleving. De bedoeling van deze dag, waartoe een zevental organisaties samenwerkten* en die plaats vond in de sfeervolle Geertekerk, was na te gaan hoe deze tijd van crises ons kan helpen de diepere zin van het leven te (her)ontdekken en de samenhang in de samenleving te versterken.

Het Nederland van vandaag is anders dan het Nederland dat Kumçu aantrof toen hij hier in 1989 naar toe kwam. Je kon hier integreren met behoud van eigen identiteit, merkte hij. Het poldermodel garandeerde het democratisch recht van iedereen. Nieuwkomers participeerden actief in het onderwijs, op de arbeidsmarkt en in de politiek. De nuchtere Nederlander was niet ontvankelijk voor populisme en nationalisme. Hoe anders is het nu. De maatschappelijke discussie is steeds harder geworden. Angst, wantrouwen en slachtofferschap domineren overal. Desondanks, en ondanks de racistische agressie die hij zelf kortgeleden voor het eerst heeft meegemaakt, blijft Kumçu geloven in de nuchtere Nederlander. Een Nederlander die nodig zichzelf beter moet leren kennen en daartoe de ander nodig heeft. Zo betoogde sociologe Maria van den Boer: Als je de ander uitsluit, creëer je een gevangenis voor jezelf. Als je de ander niet als mens behandelt, wordt je zelf minder mens. We zijn deelgenoten in dezelfde levensruimte.

Deze tijd nodigt uit tot reflectie, is de diepe overtuiging van Bob Goudswaard, bekend voorvechter van De economie van het genoeg. Hij schetste de verbondenheid van de wereldwijde problemen. Maar als we door bezinning oplossingen en uitwegen vinden, zijn die ook weer met elkaar verbonden en kunnen ze elkaar versterken. Wie bijvoorbeeld in het delen van grondstoffen en energie aan de armere landen voorrang geeft, doet de veiligheid in de wereld ook toenemen. En wie zich zorgen maakt over ons te trage economische herstel, zou wel eens meer moeten denken aan de noodzakelijke en werkverschaffende zorg voor het behoud van de schepping en voldoende sociaal welzijn, aldus Goudswaard.

Door angst en benepenheid achter ons te laten, scheppen we ruimte voor bezinning. In die ruimte kunnen we naar antwoorden zoeken in onze religieuze en filosofische tradities. Als we zowel de moeilijke vragen als de mogelijke antwoorden in alle eerlijkheid met elkaar delen, vinden we zin en samenhang in de samenleving. Dat was de ervaring van deze dag.

Hennie de Pous-de Jonge

* Initiatiefnemer Initiatives of Change organiseerde deze dag samen met United Religions Initiative, Interreligieus Beraad, St. Trialoog, Islam en Burgerschap, Islam en Dialoog, World Conference on Religion and Peace.

De dag werd financieel mede mogelijk gemaakt door bijdragen van de Stichting Kerk en Wereld en de Haëlla Stichting.