vrijdag, mei 1, 2020

From fear to love, Hester Mila-Groeneweg

Van het huis van angst naar het huis van liefde

Door de drastische maatregelen in het openbare leven ervaren we de gevolgen van de coronacrisis in de kern van ons bestaan. Dit kan leiden tot kritisch nadenken over ons gedrag. De crisis appelleert aan ons geweten, ons geloof, welk geloof we ook aanhangen. Ze wijst naar een grotere macht/kracht, die wij niet kennen, of niet meer kennen, of menen te kennen. Het is vreemd voor ons dat in onze maakbare maatschappij, waarin alles onder controle lijkt te zijn, veel op losse schroeven staat. We worden geconfronteerd met een ongrijpbare macht, in de vorm van Covid-19.

Deze macht eist een antwoord van de mens; een antwoord dat ons in evenwicht brengt met onze ‘umwelt’. Voor mij is het antwoord op het spirituele vlak. Anders kunnen we niet verder – ook omdat er veel veranderd zal zijn of veranderd moet worden. Wat betekent dat?

Woorden die bij mij opkomen zijn berouw en inkeer. Die woorden zijn uit de mode geraakt. Wat is berouw? Ik zou zeggen: diepgaand spijt hebben van je gedrag tegenover een medemens of een hogere entiteit. Hiermee bedoel ik het alles omvattende levensprincipe, natuur, klimaat, alle levende wezens, ja, de aarde zelf. Als christen noem ik die entiteit God.

We zien de verbijsterende gevolgen van de alles verwoestende uitbuiting van het levensproces ten eigen bate. Laten we met dankbaarheid kijken naar al het levende en er respectvol mee om gaan.

We kunnen na de crisis niet op de oude voet verder leven alsof er niets gebeurd is. Deze crisis in ingrijpender dan oorlog. Ik maakte WO2 mee, en via verhalen en de realiteit in het leven van mijn ouders ook de Grote Depressie. Mijn vader raakte werkloos, het verdere verloop van zijn leven is erdoor getekend en ook mijn leven is erdoor beïnvloed. Ook deze crisis zal grote gevolgen hebben, generaties lang.

Artsen en verpleegkundigen hebben hun leven gelaten om anderen te redden. Ze moeten in diep respect herdacht worden, voor we verder kunnen gaan. Anders verloochenen wij hen.

Het voorafgaande wil ik illustreren met een compositie (*) die ik in 2001 maakte. Zij stoelt op een eigen ervaring in het midden van mijn leven, toen ik een paar maanden uit de roulatie was. Liggend in bed op mijn zij, kreeg ik de ingeving ‘Je moet niet op je zij liggen, dan kijk je horizontaal, maar op je rug, dan kijk je verticaal.’ Het verticale kijken werd zo goed mogelijk de leidraad van mijn leven. De compositie bij dit artikel is daaruit voortgekomen, geïnspireerd door de woorden van Henri Nouwen uit zijn boek Tekens van leven: ‘Ik zie het spirituele leven als een leven waarin we van het huis van angst naar het huis van liefde gaan.’

De zeven panelen laten van boven naar beneden die weg zien: 1.de doorgeschoten ratio, van de mens die zich een alleskunner in de maakbare maatschappij waant; 2.het failliet van deze zienswijze; 3. en 4. in berouw en inkeer reiken naar hulp uit een andere bron; 5. het evenwicht wordt hersteld door de kracht uit een andere dimensie; 6. harmonie en nieuw perspectief; 7. ervaringen worden gedeeld.

Ik vond op zolder een doos met kaartjes van deze compositie uit 2001. Ik kreeg het idee die te gebruiken om de verpleegden en hun verzorgsters in isolatie in het woonzorgcentrum waar ik een aanleunwoning bewoon, een hart onder de riem te steken. Ik heb samen met mijn buurvrouw de 140 kaarten als paasgroet aan hen en andere ouderen uit mijn netwerk opgestuurd.

Denkend aan de opbouw na de crisis, zie ik de rol van de kunstenaar als cruciaal bij het richting geven van de maatschappij. De creatieve kracht van kunstenaars kan leidend zijn bij het vinden van oplossingen. Ik denk aan kunstenaars die hier als migranten gekomen zijn, zoals Ramses Nasr en Rodaan Al Galidi. Maar ook aan Gijs Scholten van Aschat. Kunstenaars kunnen verbindend optreden te midden van allerlei vakdisciplines.

Ik pleit voor de versterking van de creatieve vakken in alle scholen, om jongeren te kunnen opleiden tot de evenwichtige mensen, die onze maatschappij nodig heeft. Getraind in verstand en gevoel. Misschien gaan we van een Ik-tijdperk naar een Wij-tijdperk, gezien de vele creatieve vondsten om iets voor anderen te doen.

Hester Mila-Groeneweg, beeldend kunstenaar en 34 jaar docent beeldende vorming

* Deze compositie is oorspronkelijk gemaakt als backdrop (300 x 225 cm) voor een internationale interreligieuze conferentie in 2001 met als thema From fear to love.