dinsdag, februari 23, 2021

Onze broze aarde

Het boek ‘Het grote wereldtoneel- over de kracht van verbeelding in tijden van crises’ van Philipp Blom stelt een scherpe diagnose van onze tijd. Blom plaatst de Coronacrisis in een breder perspectief. Het is een symptoom van een grotere systemische ramp, namelijk onze omgang met de natuur en waar dat toe leidt. Dat is de grote crisis waar we de komende decennia mee geconfronteerd zullen worden.

Juist in tijden van crisis ontstaat er echter ruimte voor verbeelding. Het kan anders. Dat betekent wel dat wij moeten loskomen van bestaande zekerheden, en dat we een nieuw toneel met een nieuw verhaal zullen moeten ontwerpen en inrichten. Een verhaal dat ons allen met elkaar verbindt en dat een nieuw perspectief aanreikt. Wij zijn immers van verhalen gemaakt, meer en sterker dan wij denken. Zowel ons familieleven als ons maatschappelijk leven wordt gedragen door collectieve verhalen, die wij elkaar vertellen en die de sleutels tot onze ‘groep’ bevatten.

In een tijd van crisis komen we in onbekend gebied en bezitten we nog niet de woorden om de nieuwe realiteit te beschrijven of ons de weg naar oplossingen, veranderingen, verbeteringen voor te stellen. Dat is de uitdaging van onze tijd: hoe ziet een nieuw collectief verhaal eruit, dat onze verbondenheid uitdrukt met de aarde? Binnen het systeem, binnen de orde die we met elkaar hebben ingericht, zal het nieuwe verhaal niet worden geboren, denkt Blom. Er is artistieke moed voor nodig om het te scheppen, buiten het systeem te denken, ver van de politieke partizanenstrijd die de toon van het hedendaags debat bepaalt. Blom gebruikt het begrip ‘poëtische resonantie’ om het effect van het nieuwe verhaal te duiden: het moet als een openbaring zijn, ons diep van binnen aanspreken en voeden. Op een gegeven moment zal het er zijn.

Ik ontdekte iets van het nieuwe verhaal in de mis ‘Broze Aarde’ van de Zuid-Afrikaanse schrijfster Antjie Krog. Het is geschreven in het Afrikaans (een taal die mij dierbaar is, ik studeerde een jaar in Zuid-Afrika) en mooi vertaald door Robert Dorsman en Jan van der Haar. Haar mis draagt Antjie Krog op aan het universum. ‘Broze aarde’ volgt getrouw de onderdelen van de katholieke mis, maar met een geheel eigen invulling.

Met name haar Onze Vader raakte mij, dat zij vertaalt met ‘Onze Broze Aarde’.

Onze Broze Aarde die zich onder het universum uitstrekt,
laat Uw Bestaan ons heilig worden,
laat ons U zien als een koninkrijk,
laat ons goed voor U zorgen,
voor Uw oppervlak
als ook voor Uw diepten.
U geeft ons elke dag
ons dagelijks licht, getemperd water, fotosynthese en brood
maar onze vervuiling kunt U niet vergeven,
ook niet hoe we elkaar mishandelen en vernietigen;
leid ons in de verzoeking om U boven alles lief te hebben
U te verlossen van alle etterende ontering.
Want U behoort dit punt in het heelal
en zijn kracht, zijn overvloed en zijn heerlijk evenwicht tot
in de oneindigheid.

O vergeef ons onze schulden
en wees ons genadig.

Joost Röselaers