dinsdag, april 12, 2016

archief IofC Nederland Ruim negentig jaar aan hoop en optimisme houdt zich schuil in de kelder van het centrum van Initiatives of Change in Den Haag. Hier bevinden zich de archieven van de beweging die achtereenvolgens de Oxfordgroep, Morele Herbewapening en Initiatives of Change heette. 

Verstopt in mappen en folders, tussen boeken en platen, in knipsels en partituren, leven de verhalen van duizenden en duizenden mensen die werkten voor een betere wereld. Nieuws uit Kenia, de Filipijnen, Amerika, Brazilië, India, Nederland en ga zo maar door. Verslagen van persoonlijke zoektochten, onwaarschijnlijke verzoeningen tot aan maatschappelijke veranderingen op het hoogste niveau.

Dit archief van IofC wordt nu toegankelijk gemaakt. De laatste catalogisering stamt uit de jaren negentig. Sindsdien is er veel materiaal bijgekomen, bijvoorbeeld via erfenissen. Ook moet een digitale indexering de archiefstukken makkelijker vindbaar maken.

Het archief bevat een groot aantal boeken en brochures die zijn uitgegeven door Initiatives of Change en boeken van derden waarin de organisatie wordt genoemd. Daarnaast zijn er krantenknipsels over IofC, maar ook paginagrote advertenties van de beweging zelf en natuurlijk alle nieuwsbrieven. Ook is er een collectie toneelstukken, filmscripts, bladmuziek en langspeelplaten, die zijn geschreven en uitgevoerd door IofC.

Het allereerste begin

archief IofC Nederland Een recente vondst, en van de oudste documenten in het archief, is een blaadje met de titel The Letter. Gedateerd: 27 juli 1927. Uitgegeven door: A First Century Christian Fellowship. Het is misschien wel de allereerste nieuwsbrief van de beweging. Deze eerste ‘The Letter’ geeft een bijzondere inkijk in de organische groei van IofC in de beginjaren.

Initiatives of Change heeft haar wortels in een christelijke vernieuwingsbeweging uit de jaren ’20 van de vorige eeuw. Deze stond onder leiding van de Amerikaanse Lutherse predikant Frank Buchman. Geïnspireerd door zijn gedachtegoed en leven kwamen overal ter wereld mensen bij elkaar. Samen onderzochten zij hoe ze praktisch en actief invulling aan hun geloof konden geven tijdens zogeheten houseparties.

‘Bijna in elke uithoek van de wereld worden nu ‘houseparties’ gehouden,’ opent het blaadje The Letter. ‘Mensen willen in contact blijven. Er is persoonlijke correspondentie, maar dat is niet voldoende. (…) Vandaar het verschijnen van The Letter.’ The Letter moest niet een zoveelste publicatie worden, zoals the Fellowship niet ‘een zoveelste organisatie’ was. Het belangrijkste doel was om de persoonlijke initiatieven wereldwijd te helpen in contact te blijven en ervaringen te delen.

Met de tijd mee

archief IofC NederlandDat was het allereerste begin: een verzameling individuen her en der op de wereld, met een gedeelde overtuiging. Die anderen inspireerden en erbij betrokken en zo uitgroeiden tot een beweging. De naam A First Century Christian Fellowship bleek al gauw te lang en werd vervangen door het in de praktijk al gangbare ‘de Oxfordgroep’.

Het was de eerste verandering van vele in de geschiedenis van Initiatives of Change. In het archief is terug te zien hoe de organisatie altijd mee veranderde met de maatschappij. Zowel in de vorm van de communicatie, als in de onderwerpen waar de organisatie zich mee bezig houdt weerspiegelt de tijdsgeest.

Een nieuw leger

archief IofC Nederland Zo verscheen in het voorjaar van 1938 in verschillende landen tegelijk een rijk geïllustreerd tijdschrift dat alle wereldburgers oproept tot vernieuwing. ‘De vloed komt op’ luidde de Nederlandse titel. In het archief zijn hiervan meerdere exemplaren bewaard gebleven. Het is de tijd van groots aanpakken. Niets minder dan een nieuwe wereldorde is het doel. Een alternatieve, ‘morele bewapening’ het middel.

Het tijdschrift bestaat uit beelden van grootscheepse bijeenkomsten van de Oxfordgroep in o.a. Denemarken, Nederland, Zwitserland, Noorwegen Engeland en de VS, gecombineerd met persoonlijke verhalen van mensen uit het bedrijfsleven, boerenbedrijf, gezondheidszorg en politiek moeten een idee geven van die beoogde nieuwe wereld.

In de tijd van toenemende Europese bewapening, wordt er geschreven over het ‘leger van levensvernieuwers’, ‘strijden voor het vaderland’. Deelnemers ‘marcheren’ naar bijeenkomsten. Dit is ook het moment dat de term ‘moreel en geestelijk herbewapenen’ voor het eerst wordt gebruikt. De Oxfordgroep heet daarna al gauw Morele Herbewapening (MH).

De periode na de oorlog kenmerkt zich door een boom van musicals en toneelstukken. De stukken, waarvan er veel in het archief te vinden zijn, behandelen zowel morele als maatschappelijke onderwerpen op een vrolijke en speelse manier. Sinds kort zijn een aantal ervan ook online te bekijken.

Stille tijd

Een vijftal folders over ‘stille tijd’ uit verschillende fases van de beweging, illustreert een andere belangrijke ontwikkeling: die van een christelijke beweging naar een organisatie van en voor mensen van alle levensovertuigingen, zowel religieus als niet-religieus.

De rol van stilte is altijd heel belangrijk geweest in het werk van IofC. Deze kern is nooit veranderd, maar de taal waarin er over wordt gesproken wel. De vroegste folder spreekt van een tijd om te luisteren naar God om zijn leiding te volgen. De laatste folder spreekt over in contact komen met een innerlijke bron van wijsheid en trekt een vergelijking met het wereldwijde web. Deze innerlijke bron is als ‘een informatiesnelweg van de geest, waar we allemaal contact mee kunnen maken en waarvandaan we altijd kunnen downloaden, waar we ook ter wereld zijn.’ 

De praktische tips voor het beoefenen van deze stille tijd zijn door de jaren heen verrassend hetzelfde gebleven: kies een vast moment op de dag, bijvoorbeeld in de morgen, om stil te zijn. Houd de waarden die voor jou belangrijk zijn voor ogen. Schrijf gedachtes die in je opkomen op, zodat je ze niet vergeet. Dit kunnen ideeën zijn voor een actie, een inzicht, iets dat je tegen iemand wilt zeggen. Tot slot kun je je inzichten met anderen delen.

De kern

archief IofC NederlandOok in andere folders en teksten uit het vroegste begin zijn elementen te vinden die nu nog kenmerkend zijn voor de werkwijze van IofC: een persoonlijke benadering, de rol van stilte, het belang van ervaringen uitwisselen, de internationale aanpak.

In die ruim negentig jaar is veel veranderd, maar de essentie is hetzelfde gebleven: een fellowship van mensen met een gedeelde overtuiging. En wat die gedeelde overtuiging is? Behalve in de spelling verschilt de introductie uit het vooroorlogse tijdschrift De vloed komt op niet veel van de huidige visie zoals die op de website van IofC te vinden is.

“Ieder mensch wil altijd den ander anders hebben,

Ieder land wil een ander land anders hebben

Maar ieder wacht tot de ander begint.

Deze bladzijden vertellen van een opkomend getij, van mannen vrouwen, die er van overtuigd zijn dat, als men een oplossing wil voor den huidigen toestand der wereld, men het best bij zichzelf begint.” 

 

Irene de Pous