Naar aanleiding van de Herdenkingsdag voor Slachtoffers van Kernproeven in Genève deelt Ignacio Packer, algemeen directeur van Initiatives of Change Caux, zijn reflecties op de waarschuwing van slachtoffers en overlevenden van kernproeven.
Elk jaar op 1 maart herdenken de Marshalleilanden de slachtoffers van het nucleaire testprogramma dat tussen 1946 en 1958 werd uitgevoerd. Dit jaar organiseerden de Permanente Vertegenwoordiging van de Republiek der Marshalleilanden bij de Verenigde Naties in Genève, samen met de Caux Initiatives of Change Foundation en de Wereldraad van Kerken, op 6 maart 2026 een herdenkingsbijeenkomst in het Maison de la Paix in Genève, Zwitserland.
Ter gelegenheid van de 72e verjaardag van de Castle Bravo-kernproef — het krachtigste kernwapen dat ooit door de Verenigde Staten tot ontploffing werd gebracht — stond het evenement stil bij de blijvende menselijke, ecologische en intergenerationele gevolgen van de 67 kernproeven die op de Marshalleilanden zijn uitgevoerd. Onder het thema “Añin Jitbon Mar” (‘spirituele roep vanuit onze eilanden’) werd opgeroepen tot wereldwijde solidariteit in het omgaan met de erfenis van kernproeven en het streven naar rechtvaardigheid voor de mensen en gebieden die door kernproeven zijn getroffen.
Luisteren naar stemmen die herinneren
Vandaag merkte ik dat ik meer luisterde dan sprak.
Op 6 maart herdachten we in Genève de slachtoffers van kernproeven. In plaats van politieke retoriek klonken er stemmen die herinnerden aan de kernproeven op de Marshalleilanden en aan generaties die nog altijd met de gevolgen leven.
Er zijn momenten in internationaal Genève waarop je beseft dat diplomatie en menselijkheid elkaar op een zeer persoonlijke manier raken. Voor mij was dit zo’n moment.
Tussen 1946 en 1958 werden 67 kernwapens tot ontploffing gebracht op de Marshalleilanden. Voor velen van ons horen deze cijfers thuis in geschiedenisboeken. Voor de bewoners maken ze deel uit van familieverhalen — over ziekte, verloren land en een diep verstoorde relatie met oceaan en land.
Vandaag luisterden we naar die stemmen.
En ze spraken niet alleen over het verleden.
Ze waarschuwden de wereld.
Een dreiging die nooit verdwenen is
Ik ben geboren in 1962, in een tijd van grote spanningen rond de Berlijnse Muur en de Cubacrisis, toen de wereld angstwekkend dicht bij een nucleaire ramp stond.
Voor mijn generatie was de nucleaire dreiging een constante achtergrondruis in onze jeugd — iets waarvan we hoopten dat het zou verdwijnen na het einde van de Koude Oorlog.
Een tijdlang leek dat ook zo.
Toch waarschuwen recente analyses van de Verenigde Naties en toonaangevende onderzoeksinstituten dat de wereld mogelijk een van de gevaarlijkste nucleaire periodes in decennia ingaat. Conflicten nemen toe, afspraken over wapenbeheersing verzwakken en nucleaire arsenalen blijven groeien.
Alleen al in de afgelopen week zijn oorlogen sterk geëscaleerd. Wereldwijde spanningen blijven toenemen. De taal van kernwapens is teruggekeerd in het internationale debat.
Toen ik vandaag naar de overlevenden luisterde, moest ik denken aan de wereld die jongere en toekomstige generaties erven. Ik ben vader van drie prachtige jongvolwassenen van 27 tot 32 jaar. Zoals veel ouders hoop ik dat zij zullen leven in een wereld waarin de lessen van het verleden zijn geleerd — en niet vergeten.
Maar hoop alleen is niet genoeg.
De waardigheid van overlevenden
Wat mij het meest raakte tijdens de herdenking was de waardigheid waarmee de overlevenden spraken. Er klonk geen woede in hun woorden. In plaats daarvan was er vastberadenheid; een stille herinnering dat kernwapens geen abstracte geopolitieke instrumenten zijn. Het zijn middelen die enorm menselijk en ecologisch leed kunnen veroorzaken.
Overlevenden begrijpen die realiteit als geen ander.
En wanneer zij spreken, wordt de mensheid uitgenodigd om niet alleen te herinneren, maar ook te leren.
Onze onderlinge verbondenheid
Ik ben me er ook van bewust dat ik deze woorden schrijf vanuit een bevoorrecht deel van de wereld, waar vrede en stabiliteit vaak als vanzelfsprekend worden gezien. Toch heb ik als professional in de humanitaire sector het voorrecht gehad mensen te ontmoeten uit vele delen van de wereld: gemeenschappen die leven met conflict, ontheemding en onrecht en tegelijkertijd een enorme veerkracht tonen.
Die ontmoetingen veranderen je blik op de wereld. Ze herinneren je eraan hoe sterk we als mensen met elkaar verbonden zijn. Het lijden in één regio staat nooit los van de rest van de mensheid.
Vandaag, terwijl een verwoestende oorlog woedt in het Midden-Oosten en geopolitieke spanningen elders toenemen, voelt de waarschuwing van slachtoffers en overlevenden van kernproeven pijnlijk actueel. Hun boodschap is niet ideologisch. Ze is diep menselijk.
Herinner wat er is gebeurd.
Begrijp de gevolgen.
Kies een andere weg.
Herinneren als verantwoordelijkheid
Bij de Caux Initiatives of Change Foundation geloven we dat vrede begint met de moed om te luisteren, vooral wanneer de verhalen die we horen ons uit onze comfortzone halen.
Afgelopen zomer organiseerden we in het historische Caux Palace in Caux, Zwitserland, een tentoonstelling van tekeningen van kinderen uit pacifistische gemeenschappen die getroffen zijn door kernproeven. Meer dan 800 bezoekers kwamen de tentoonstelling bekijken. Voor velen was het de eerste kennismaking met het verhaal van de Marshalleilanden.
Kinderen drukken vaak met opmerkelijke helderheid de waarheid uit. Hun tekeningen spraken over verlies, maar ook over hoop. Ze herinnerden ons eraan dat herinnering een bron van verantwoordelijkheid kan worden.
Vrede als bewuste keuze
Dit jaar markeert de Caux Foundation 80 jaar Caux als plek voor vertrouwen en verzoening. In die acht decennia zijn mensen van over de hele wereld daar samengekomen om moeilijke geschiedenissen onder ogen te zien en vertrouwen te herstellen over grenzen heen.
De stemmen die we vandaag hoorden maken deel uit van diezelfde reis. Het zijn geen stemmen van beschuldiging. Het zijn stemmen van waarschuwing — en van hoop.
In een wereld waarin oorlogen blijven uitbreken en wantrouwen tussen landen groeit, herinneren de getuigenissen van slachtoffers en overlevenden van kernproeven ons aan iets essentieels: vrede is niet simpelweg de afwezigheid van oorlog. Het is het resultaat van keuzes die wij maken, individueel en collectief.
Keuzes om te luisteren.
Keuzes om te herinneren.
Keuzes om verantwoordelijkheid te nemen voor toekomstige generaties.
Een vraag aan ons allemaal
Als vader, als humanitair professional, en simpelweg als bewoner van deze kwetsbare planeet, kan ik die stemmen niet horen zonder mezelf een eenvoudige vraag te stellen:
In een wereld waarin oorlogen zich uitbreiden, nucleaire risico’s toenemen en wantrouwen groeit tussen landen — wat moeten wij nu doen om de toekomst van onze kinderen te beschermen?
De overlevenden van de Marshalleilanden vragen ons om die vraag eerlijk onder ogen te zien. Hun oproep is niet alleen gericht aan regeringen.
Hij is gericht aan ons allemaal.
Ignacio Packer
Vertaald door Shereen Siwpersad