Tijdens een conferentie in Argentinië, gedurende de militaire dictatuur en de Falklandoorlog, kwam Lotty Wolvekamp, voorzitster van IofC Nederland, voor een ingrijpende keuze te staan. Als secretaris van een internationale bijeenkomst werd zij gevraagd een deelnemerslijst te overhandigen aan de geheime dienst. Op die lijst zouden ook namen van mensen moeten komen die gevaar liepen vanwege hun politieke contacten. In een moment van stilte en bezinning besloot zij hun namen weg te laten.
Die beslissing had grote gevolgen kunnen hebben. Toch werd de lijst geaccepteerd. Veertig jaar later ziet Lotty deze ervaring nog steeds als een keerpunt in haar leven. Het leerde haar dat moed vaak ontstaat in de omstandigheden waarin we terechtkomen, en dat eerlijkheid, geloof en de steun van anderen bronnen van veerkracht kunnen zijn wanneer het leven moeilijk wordt.
Mijn eerste bezoek aan Argentinië was kort na de Malvinas/Falklandoorlog. Samen met enkele anderen was ik uitgenodigd om te helpen bruggen te bouwen in een verdeelde samenleving. Het land ging nog gebukt onder de militaire dictatuur. Tegenstanders van het regime werden opgepakt en verdwenen spoorloos. Het was de tijd van de Moeders van de Plaza de Mayo, die bleven vragen naar het lot van hun verdwenen kinderen.[1]
Ons doel was een conferentie te organiseren. We vonden een hotel in de delta van de Río de la Plata. Pas later hoorden we dat deze plek eerder was gebruikt voor politieke moorden. Ook wisten we niet dat bijeenkomsten met grotere groepen mensen destijds aan strenge beperkingen waren onderworpen.
Op de avond vóór de conferentie kregen we te horen dat medewerkers van de geheime dienst aanwezig zouden zijn. We zochten naar wijsheid over hoe hiermee om te gaan. De gedachte die bij ons opkwam was eenvoudig: behandel hen als bondgenoten in het bouwen van bruggen. In de periode daarvoor had ik al gemerkt dat de telefoon op mijn verblijfplaats werd afgeluisterd en dat mijn post geopend werd.
De conferentie zelf was bijzonder. Er was veel openheid en eerlijkheid. Mensen spraken over pijnlijke ervaringen, boden excuses aan en zochten naar verzoening. Deelnemers kwamen niet alleen uit Argentinië, maar ook uit buurlanden en andere delen van de wereld.
Na afloop dienden de aanwezige geheim agenten hun rapport in. Hun chef wees het echter af. Ze kregen opdracht terug te gaan om een volledige deelnemerslijst met adressen op te halen, evenals al het getoonde beeldmateriaal.
Toen zij terugkwamen, moest ik als secretaris van de conferentie de deelnemerslijst voor hun ogen opstellen. En juist daar ontstond een groot dilemma. Onder de deelnemers bevonden zich mensen met politieke connecties die gevaar liepen opgepakt te worden en mogelijk te verdwijnen. Wilde ik dat op mijn geweten hebben?
Ik bad in stilte en verzamelde al mijn moed. Vervolgens maakte ik de lijst, maar liet bewust enkele namen weg. Ik gaf de lijst aan de agenten, die haar aandachtig controleerden. Zij wisten dat er namen ontbraken; ze waren immers zelf bij de conferentie aanwezig geweest.
Vijf minuten lang keken ze mij zwijgend aan. Niemand anders aan tafel begreep wat er gebeurde. Toen zeiden ze slechts: "Bueno." Ze accepteerden de lijst en werden daarmee in zekere zin zelf medeplichtig aan het beschermen van deze mensen.
Daarna vroegen ze om al het beeldmateriaal. De diapresentaties konden we zonder problemen afstaan; die waren later te herstellen. Maar enkele films over vergeving en verzoening waren unieke exemplaren met Spaanse ondertiteling.
Samen met een collega ging ik ze halen. Omdat het in de delta, waar de herfst was ingevallen, erg koud was, hadden we zakken met dekens meegenomen. Ik stelde voor om de filmrollen afzonderlijk tussen de dekens te verstoppen en mee te geven aan mensen die met de lancha's (bootjes) terugkeerden naar de stad. Daar stond iemand klaar om de zakken op te vangen.
Zo gebeurde het.
Toen we terugkeerden bij de agenten, gaven we de diapresentaties af en vertelden we dat de films al waren verdwenen en dat we niet wisten waarheen. Ook dat accepteerden ze. Vervolgens vertrokken ze.
Pas daarna kon ik mijn teamgenoten uitleggen wat er was gebeurd en welke keuzes ik had gemaakt. Zij schrokken. Ik had immers gearresteerd kunnen worden.
Deze ervaring heeft mij veel geleerd.
Ik ontdekte dat moed niet iets is wat je bezit. Soms wordt het je gegeven op het moment dat je het nodig hebt. Ik leerde ook dat een held of een lafaard niet wordt geboren. Vaak zijn het de omstandigheden die bepalen welke keuzes van ons worden gevraagd.
Voor het eerst begreep ik werkelijk wat het betekent om niet vrij te zijn en in onvrijheid te leven. Ik durfde deze keuze toen te maken. Op dat moment was niemand van mij afhankelijk. Maar ik heb me later vaak afgevraagd: zou ik dezelfde keuze hebben durven maken toen ik steeds mantelzorger werd voor mijn ouders en anderen die van mij afhankelijk waren?
Ruim veertig jaar later zie ik deze gebeurtenis nog altijd als een cruciale ervaring. Ze heeft mij geholpen bij moeilijke keuzes en beslissingen, zowel in mijn persoonlijke als professionele leven.
Drie keer heb ik aan de rand van een burn-out gestaan, niet meer wetend hoe ik verder moest in de omstandigheden waarin ik mij bevond. Eerlijkheid naar mezelf en over mezelf gaf mij telkens weer de veerkracht om op te staan en nieuwe wegen te vinden.
Als iemand mij vraagt hoe dat steeds weer mogelijk was, kan ik alleen zeggen dat ik kracht putte uit mijn geloof: uit de overtuiging dat ieder leven zin en een doel heeft. Daarbij horen vallen en opstaan.
De mensen die met je meelopen op je levensweg helpen je om het juiste perspectief te zien en te durven relativeren. Je inzetten voor anderen helpt je om je eigen plaats te vinden.
En misschien wel het belangrijkste: jezelf regelmatig goed kunnen uitlachen. Ook dat is een bron van veerkracht.
Lotty Wolvekamp, 20 mei 2026
[1] Moeders van de Plaza de Mayo: een beweging van Argentijnse moeders die vanaf 1977 wekelijks bijeenkwamen op het Plaza de Mayo in Buenos Aires om opheldering te eisen over het lot van hun kinderen, die tijdens de militaire dictatuur (1976–1983) waren opgepakt en verdwenen. Hun witte hoofddoeken werden een internationaal symbool van verzet tegen onderdrukking en gedwongen verdwijningen.
